स्मीता

‘एलेक्सा । टर्न अफ द टीभी।’

रिमोट तान्ने जाँगर नचलेपछि मैले ‘एलेक्सा’ लाई सोफामा सुतेरै आदेश दिएँ । उसले खुरुक्क मानी।

फेरि सोचेँ उसलाई अर्को आदेश दिऊँ, ‘एलेक्सा। यो उधुम गर्मीमा बाहिर घुम्न निस्कने मेरो धृष्टताविरुद्ध मौन विद्रोह गरिरहेको मनमा अलिकति उत्प्रेरणा र उत्साह भरिदेऊ।’ मनको मामिलामा मेसिनले परिणाम दिँदैन। त्यो हावा सोचलाई दिमागबाट फुत्किन दिएँ, यसै।

एलेक्सा अमेजनले विकास गरेको भर्चुअल असिस्टेन्स टेक्नोलोजी हो। अमेजन दाबी गर्छ, ‘उसले आवाज अन्तर्क्रियामार्फत संसार नियन्त्रण गर्छ।’ हाम्रो अहोभाग्य भनौँ, संसार नियन्त्रण गर्ने महाशक्तिशाली मेसिनको पनि मनमाथि नियन्त्रण चल्दैन। त्यसैले त मन मनजस्तै रहन पाएको छ। मान्छे मेसिन हुनबाट जोगिएर मान्छे नै रहिरहेछ।

मलाई यो वातानुकुलित कोठा छोडेर दिनभरि एलिगेटर र इतिहास खोज्न निस्किनु । म दोस्रोपटक आइपुगेको अमेरिकाको लुजियाना राज्यस्थित न्यु अर्लिन्स शहरमा यी दुई चीज छ्यापछ्याप्ती भेटिन्छन्। तर, यहाँको गर्मीसँग लाप्पा खेल्न सक्ने पूर्वसर्तमा मात्रै। तर, मसँग त्यसको विकल्प छैन। पढाइको चाँजोपाँजो मिलाएर मजस्ता विद्यार्थीले खोजमा निस्किने मौका पाउने भनेको यस्तै उखरमाउलो गर्मीमा नै हो।  

फेरि एकपटक मौसम जाँचे। ‘न्यु अर्लिन्सको तापक्रम ९६ डिग्री फरेनहाइट (करिब ३७ डिग्री सेल्सियस) छ’, एलेक्साले बाहिर चर्को गर्मी भएको सुनाई।

‘न्यु अर्लिन्स समर ड्राउन्स इन थिक, ड्यांक स्टिलनेस’, बाहिरको तापक्रमले १४ वर्षपहिला हेरेको चलचित्रको एउटा संवाद सम्झायो । ‘अ लभ सङ फर बबी लङ’ भन्ने अंग्रेजी फिल्ममा न्यारेटरले न्यु अर्लिन्सको गर्मीयाम बाक्लो र ओसिलो स्थिरतामा डुब्छ भनी किन वर्णन गरे ? त्यसको गहिराइ बुझ्न यहाँको गर्मी  स्वयम् महसुस गर्नुपर्ने रहेछ। कुनै ‘वेदर एप’बाट हैन, कविमनबाट।
 
‘न्यु अर्लिन्स इज अ साइरन अफ अ सिटी, अ प्लेस अफ फेबल्स एण्ड इल्युजन्स…’ त्यही कवितात्मक चलचित्रको सुरुवाती कथन सम्झेर मन फेरि विगतमै फर्कियो। यो चलचित्रमार्फत न्यु अर्लिन्स कल्पना गरिरहँदा म त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा स्नातकोत्तरको विद्यार्थी थिएँ। न्यु अर्लिन्स आइपुग्दा फुल ब्राइट छात्रवृत्तिअन्तर्गत म फेरि स्नातकोत्तरकै विद्यार्थी छु।  

सायद निश्चित समय हिँडिसकेपछि सरल रेखा बाङ्गिएर जीवन वृत्ताकारमा घुम्न थाल्छ- प्रयास र प्राप्तिको पुनरावृत्तिजस्तो। त्यसैले होला, बगेर जति पर पुगेँ भन्ने लागे पनि कहिलेकाहीँ जीवन फेरि उद्गममै फर्किने रहेछ।  

मन र मौसमको गर्मीलाई एकसाथ जितेर एक घण्टा परको जिन लफिट नेसनल पार्कमा पुग्दा दुईवटा एलिगेटर आफूलाई घाममा सेकाउँदै थिए। खासमा यहाँका स्वाम्प (सिमसार) मजस्ता वनस्पति र प्राणी विज्ञानको ज्ञान नभएकालाई आफ्नो ‘रेजिलियन्स’को परीक्षण गर्ने ठाउँ मात्र हो, जुन मैले पोहोर जुलाईकै घाममा पूरा गरेथेँ। तर, जोखिम मोल्न मानिसले नयाँ-नयाँ उत्प्रेरणा आविष्कार गरिरहन्छ। यसपटकको मेरो उत्प्रेरणा जसरी पनि लुजियानाको पर्यायजस्तै बनेका एलिगेटर हेर्नु थियो, जुन पोहोर साल देखिएको थिएन।

दलदले हिलोमाथिको काठेपुलमा उभिएका हामी एक हुल मान्छे र दलदलमा लम्पसार एलिगेटरको दूरी मुस्किलले दुई फिट हुँदो हो। तर, उसले मान्छेको भिडप्रति कुनै चासो देखाएन। बरु हाम्रो चासोदेखि झर्को मानेझैँ गरेर आफ्नो आधा जिउ लेउमुनि लुकायो। आखिर मान्छेले जतिसुकै आफूलाई सर्वोत्कृष्ट ठाने पनि स्वाम्पको राजा त एलिगेटर नै हो।  

एलिगेटर भेट्ने मिसन पूरा भएपछि म इतिहास खोज्न शहर पसेँ।

न्यु अर्लिन्सजस्ता शहरहरू संरचनाहरूको थुप्रोले हैन कला, कथा र मिथकहरूको फ्युजनले बनेका हुन्छन्, संवेदनाका अवयवहरूले बनेका हुन्छन्। र, यी सबैलाई अक्षुण्ण राख्न सकेकाले यो शहरको आभा अद्भुत छ। नजिक पुग्दा लाग्छ, यो शहरले मान्छेका आदिम चेतना खोतलेर मान्छेलाई मनको गहिराइसम्म पुर्‍याउने तागत राख्छ। शहरमा भिड छ तर त्यो साँघुरो लाग्दैन। कोलाहल छ तर अशान्ति छैन। एउटा यस्तो परिधि छ, जसले स्वतन्त्र महसुस गराउँछ।

सन् १७२३ मा फ्रान्सको उपनिवेश रहेको यो शहर स्पेन र फेरि फ्रान्सको उपनिवेश हुँदै सन् १८०३ मा नेपोलियनसँग १५ मिलियन डलरमा अमेरिकाले किनेको इतिहास रहेछ। तर, यहाँको आदिम आदिवासी सभ्यता र त्यसको अवसानको कथा भने इतिहासको सारांश लेखेजस्तो एक वाक्यमा सकिँदैन। आखिर हामीले जानेका सबै इतिहास सभ्यताको स्मारक र बर्बरताका कथाहरूको चिहान हो। विजेताहरूको प्रशस्ती र पराधीनहरूको अवसान हो। इतिहास जति देखिएको कथा हो, उति नै नलेखिएको कथा पनि हो।

यहाँ पनि इतिहासमा लेखिएका समृद्ध कथाहरूका काप-कापबाट नलेखिएका मानवीय बर्बरताका कथाहरूले सुस्केरा हालिरहेका छन्। दास प्रथाको समयमा अश्वेतहरूको किनबेच हुने अमेरिकाकै सबैभन्दा व्यस्त न्यु अर्लिन्स शहर जति इतिहासको साख हो, त्यति नै इतिहासमा लागेको दासत्वको दाग पनि हो।

त्यो विगतले शहरलाई आज पनि तर्साइरहेको छ। भुत र भुडुको यो शहरमा फ्रेन्च क्वार्टरतिर अझै मान्छेहरू भुतसँग तर्सिन टिकट काटिरहेका भेटिन्छन्। गोस्ट सिटी टुरको टिकट भुतसँग भेट्ने अपोइन्टमेन्ट हो। तर, मलाई भुतसँग भेट्ने इच्छा जागेन। तर्साउनलाई त सधैँ मानिसहरू नै काफी थिए र छन्। भुतहरूलाई किन बदनाम गरिरहनु ?

ज्याक्सन स्क्वायरमा गितार बजाएर एउटा मान्छे ज्याज गाउँदैछ– मैले नबुझ्ने अंग्रेजीमा।

यो ज्याज जन्माउने शहर पनि हो । र, यो शहरले ज्याजलाई छोराछोरी हुर्काएजस्तै हुर्काइरहेछ। ‘त्यो ज्याज गायकले पैसा थाप्न राखेको नीलो बाल्टी कहिले भरिएला ?’, मैले सोचेँ। हुन त संसारका हामी सबै कहिले नभरिने आकांक्षाको बाल्टी साथै लिएर  हिँड्छौँ– कसैले हातमा त कसैले मनमा।

उसले फेरि दोस्रो गीत सुरु गर्‍यो– मैले नबुझ्ने।

नजिकै एउटा चित्रकार छ। ऊ आफ्नो क्यान्भासमा निस्पट्ट अँध्यारो रातको बाक्लो मौनतालाई स्याक्सोफोनको चर्को आवाजले चिर्न खोज्दैछ। उसको चित्रमा आकाशमा जिरो वाटका बल्बजस्तो प्लिक-प्लिक गरिरहेका सुदूर तारालाई साक्षी राख्दै, अजंगका दुईवटा रुखमुनि तीन अग्ला काला आकृति नाचिरहेछन्, निस्फिक्री–  आफ्नै ज्याज संगीतमा।

आखिर हरेक कलाले अँध्यारो नै त चिर्ने हो– मनबाट सुरु गरेर संसारको।

ज्याज र क्यान्भासबाट छुट्टिएर म फ्रेन्च क्वार्टरतिर लागेँ। एउटा कुनामा  सिमेन्टको अग्लो मचानमाथि पन्ध्रौँ शताब्दीमा ब्रिटिसहरूद्वारा जिउँदै जलाइएकी  विरांगना जोन अफ आर्कको पित्तलको मूर्ति घाममा झलमल्ल बलिरहेको थियो। मानौँ, न्यायका लागि जिउँदै जल्न तयार हुने यस्ता विद्रोहीहरूले इतिहासको अँध्यारोलाई आफ्नो उज्यालोले धपक्कै बालेका छन्।

म फेरि ज्याज र चित्रकारतिरै फर्किएँ। ज्याजवालाको मन र बाल्टी भरिएको थिएन , ऊ गाइरहेको थियो। कलाकारको मन र गोजी भरिएको थिएन, ऊ रङ पोतिरहेको थियो।

मान्छेहरूको कल्पनाशीलता पनि गजबको छ। उनीहरू पहिला भगवान् बनाउँछन्, अनि त्यही भगवान्‌ले आफूलाई बनाएको कथा बनाउँछन्। त्यसपछि आफैँले बनाएको भगवान् खोज्न मन्दिर, मस्जिद र गिर्जाघर जान्छ्न् ।

साँझ पर्नै लाग्दा, सडकको ठीक पारिपट्टि सेन्ट लुई क्याथेड्रलको पछाडि लुकेको घामको आभाले आकाश सुनौलो देखियो। बिस्तारै रातो अनि गुलाबी रङले आकाश पोतेर गिर्जाघरपछाडि घाम डुब्यो। अगाडि सडकमा बग्गी काँधमा हालेका घोडाहरू उस्तै स्थिर रहिरहे– ध्यानमा लीन भएझैँ। म गिर्जाघरमा छिरेँ– जीवनमै पहिलोपटक। कुनाको एउटा बेञ्चमा टुसुक्क बसेर आँखा चिम्लिएँ र आफूलाई हेर्न खोजेँ। गहिरो शान्तिको तरङ्गले शीतल बनायो।

मान्छेहरूको कल्पनाशीलता पनि गजबको छ। उनीहरू पहिला भगवान् बनाउँछन्, अनि त्यही भगवान्‌ले आफूलाई बनाएको कथा बनाउँछन्। त्यसपछि आफैँले बनाएको भगवान् खोज्न मन्दिर, मस्जिद र गिर्जाघर जान्छ्न्।

यहाँ आँखा चिम्लिएर आफैँभित्र हेर्नेहरू ‘आफू’ भेटेर मुक्त भएका छन्। भगवान्‌लाई चित्रमै खोजिरहने भक्तहरू सधैँ आशक्त नै रहेका छन्।
 
बाहिर निस्किएर मिसिसिपी नदी किनारको मुन वाक ट्रेलमा टहलिँदै गर्दा उही ज्याज पार्श्व संगीत बनेर हावामा तैरिरहेछ। म भने मिसिसिपी नदी किनारको भर्‍याङमा टुक्रुक्क बसेर काठमाडौँ सोचिरहेछु:

हामीले पनि आफूसँग-सँगै शहर र सम्पदा पनि बचाउन जानेको भए, संसारको भिडभाडबाट भाग्न मन लागेको कुनै यस्तै दिन, बागमती किनारमा म यसैगरी सूर्यास्तसँगै डुबिरहेकी हुँदी हुँ। आफैँसँग हारेको बेला वा आफूभित्रै हराउन मन लागेको बेला म बागमती किनारको मादक हावामा यसैगरी लुटुपुटु गरिरहेकी हुँदी हुँ।  

श्वास फेर्न उकुसमुकुस भएको दिन, म स्वतन्त्र महसुस गर्न काठमाडौँका गल्लीहरूमा रुमल्लिइरहेकी हुँदी हुँ। अथवा पाटन वा भक्तपुर दरबारक्षेत्रमा बसेर कुनै मन्दिरपछाडि डुब्न लागेको घाम हेर्दै आफूलाई आफैँभित्र खोजिरहेकी हुँदी हुँ।

यद्यपि तमाम निराशाहरूविरुद्ध म यहाँ बसेर एउटा सपना देख्ने धृष्टता गरिरहेछु– बागमती किनारको कुनै ड्रिम वाक ट्रेल हुँदै टहलिइरहँदा कञ्चन पानीको प्रतिबिम्बमा म एउटा आदिम शहर र सभ्यताको पुनरुत्थानको कथा पढिरहेछु। आफू बाँचेको समयको सुन्दर चित्र देखिरहेछु।

The post मिसिसिपी किनारबाट मनको घोषणापत्र appeared first on TGuff.

Dear Granddaughter,

I don’t know where you exist right now in this mysterious universe. Your grandparents, as humans, are living in a corner of a terrestrial planet called Earth along with your father. Earth is politically divided. That division has given birth to too many countries, along with Nepal. Human beings have made different calendars to make life easier by counting the day, week, month, and year. Today is Wednesday and I am writing this letter from the small town of Waltham, Massachusetts, United States of America. The United States is one of 195 countries that have divided the earth.

This is a pandemic time. And humans on earth are suffering from a small virus called COVID-19. We are losing some of our relatives and friends. They are dying alone in the hospital. They are taking their last breath without their loved ones even seeing them.

Your grandparents moved here from Nepal along with your father while the earth was suffering from the pandemic. Your grandma and I believe that only education can change people’s lives in our lifetime. That’s why we brought your father here with us. That is the reason your father has been going to school in the USA. That is the reason your father loves books and the library. That is the reason your father is fluent in different languages in different parts of the world.

Honey,

Yes, Homo sapiens on earth have different nationalities, different languages, and different gods. At the core of nature, a human being is a human being. Not only the humans of the East but also those of the West are all taking the same breath. You may be proud of your caste. You may be reluctant to have a love affair, marry a so-called lower caste person. You have to be aware of it from the beginning. There is no difference between being born into this caste and that caste, this religion and that religion, this country and that country. It is just a superficial, human-made division. And naturally, we are all humans. But we can not avoid context. That’s why you should be careful about freedom. That’s why you should be sensible about happiness. And you should be conscious of both the dark and bright sides of life.

Today I want to share one of my own experiences—the human mind doesn’t always get what it wants; what it doesn’t want always happens. But you don’t have to worry too much. The door of your grandparents’ house will always be open for you.

When I write to you in a small room in Waltham, I am remembering a man who wore a simple turtleneck t-shirt. I don’t know what caste Steve Jobs belonged to. I just know his work and contribution to the world as a business magnate and silent philanthropist. He was a co-founder of Apple, Pixar, and NeXT. He was a god to my generation who were interested in computers and technology. His personality was as high as Mt. Everest for his perfect and genuine contribution to technology and innovation.

Speaking at the Stanford University commencement in 2005, he said, “Stay Hungry. Stay Foolish.’ It has been ten years since he passed away. And I want to repeat that to you now.

Stay Hungry! Stay Foolish!!

Waltham, Massachusetts, USA, 31 March 2021

(Originally published in the Waltham Public Library’s publication WINDOW TO OUR WORLD, June 2021)

The post A Letter to Unborn You appeared first on TGuff.

दशैँ टीकाको पर्सिपल्ट काठमाडौं सडक करिब सुनसान छन्। सवारी साधन थोरै मात्र छन्। हप्ता दिन अघिसम्मको निरन्तर वर्षापछि छ्याङ्ग खुलेको मौसमले काठमाडौं सफा देखिइरहेछ। भन्छन् नि मनोरम प्रकृतिमा आँखा ठोक्किँदा मनमा खुशी तरङ्ग बढ्छ। अनि त्यो प्रकृति नागार्जुन डाँडाजस्तो मोहक भइदिए? प्राकृतिक सौन्दर्य आर्ट गर्ने फ्रेन्च कलाकार क्लोड मोने कीर्तिपुर उमामहेश्वर छेउछाउ एकवर्षे क्यानभाष चलाउँथे होलान्, चन्द्रागिरी हेर्दै ऋतुअनुसार फरक—फरक।

फेरि फर्केर आएको त्यस्तै रोमाञ्चक समयमा गुगल ड्राइभमा सुरक्षित एउटा आरटीएफ फोरम्याट फाइलले २०७६ सालको नेपालखबर डट कमको दशैँ सम्पादकीय योजना बताइरहेछ। स्मरण गराइरहेछ फरक क्षेत्रका २३ फरक स्टोरी। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिङफिङको नेपाल भ्रमणदेखि ब्रुनाई सुल्तानको दरबारमा दशैँ मनाउने गोर्खालीसम्मका काथा र अरु पनि।

नियम पालना गर्दा पुगिएन घर

यो २०७६ सालको दशैँको कुरा हो। दशैँ अघिल्लो साल झैँ फर्कियो, उल्लास होइन काम लिएर। १० अक्टोबर २०१९ साँझ सधैँजस्तै म ब्लुबर्डमल, थापाथलीस्थित नेपालखबर डट कमको समाचार कक्षमै छु। घरिघरि टिडिङ—टिडिङ मोबाइलमा नोटिफिकेसन बजिरहेछन्। काममा लागेपछि मोबाइलतिर नहेर्ने बानीले कन्टेन्ट राम्रो बने पनि कहिले कहीँ जनसम्पर्क अप्ठ्यारोमा पर्छ। आदत से मजबुर भन्छन् नि म पनि त्यस्तै त हो, स्वभावको दास। स्टोरीमा झुन्डिएपछि त्यतै भूल्ने।

साँझ झमक्क भइसकेको छ। ‘टेडेङ—टेडेङ!’ मोबाइल र डेस्कटप दुवैमा निरन्तर बजेको एउटा मेसेन्जर नोटिफिकेसनले ध्यान खिच्यो।

‘तिमी कति बेला घर आउने?’, मेसेन्जरमा स्मीताको सन्देश अघि नै आइसकेको रहेछ।

विज्ञान फिचर र कृष्ण आचार्यजीले लेखेको पाइलट उद्धव घिमिरेको दशैँ अनुभवमा अझै केही काम बाँकी छ। मसिनो लयमा भने, ‘७:३० मा हिँड्छु। गाडी पाइन्छ होला।’

‘७ बजे निस्किन मिल्दैन?’, अब म बोलिनँ।

‘अलि छिटो गर, गाडी नपाउन सक्छ। ढिलो हुने भए फोन गर लिन आउँछु’, उसको अर्को स्नेही झोक्का फेरि आइपुग्यो। मस्तिष्क र शरीरमा खुशी सञ्चार भयो ! च्याट छोडेँ, काम छोडिनँ। काठमाडौंमा दशैँ बेला सार्वजनिक यातायातमा भरोसा गर्न सकिँदैन। आजलाई ढुक्क, गाडी नभेटे उसलाई यतै भेट्नेछु।

ब्लुबर्डमल, थापाथलीबाट त्रिपुरेश्वरतिर करिब पाँच सय पाइला हिँडेपछि आइपुग्छ एउटा जेब्राक्रस। कार्यालयबाट निस्केर जेब्राक्रस पार भएपछि सुरु हुन्छ मेरो कीर्तिपुर यात्रा। कहिले कहीँ सँगै निस्किँदा मणिजी र दीपकजीसँग छुट्टिने विन्दू पनि हो, यो। २०१९ अक्टोर १० करिब साँझ ७:३० बजे अफिसबाट निस्केर पुरानै लयमा जेब्रक्रसतिर लागेँ। तर देशको नियम, सडक कानुन पालना गर्ने बानीले यो पटक मलाई घर पुर्याएन।

***

‘अब जाँदैछु। म बितेपछि स्मीता र छोरा सुमेधको के हुन्छ?’ मस्तिष्कमा घुमरहेछ मृत्यु चेत र त्रास।

अनि फिल्म झैँ फन्का मारिरहेछन् जीवनसँग जोडिएका अरु स-साना घटना पनि। मोरङको गाउँमा सर्प, भ्यागुता, माछा मारेका, पुस्तकालय बनाउन खच्चडलाई किताब बोकाएर शिख देउराली (म्याग्दी) उकालो लागेका दृश्यहरु।

‘आए एम अफ द नेचर टु डाई’, मस्तिष्कले अर्को जम्प गर्यो।

म मृत्यु प्रकृतिकै मान्छे हुँ, आफ्नै काममा सवार भएर बाँचिरहेको! यो चेतसँगै मन पुगेको अर्को स्टेशन हो, शिवपुरीस्थित धम्मश्रृङ्ग।

शरीर कस्तो छ थाहा छैन। मन किन यसरी चक्कर काटिरहेछ पत्तो छैन। साथमा कोही भए नभएको चेत छैन। किन यो सब भइरहेछ, थाहा छैन। यति थाहा छ म जाँदैछु। र, अब त्रासको आँधी गति कम भइरहेछ। मन र टाउको अलौँ अनुभव गरिरहेछु।

आँखा घुमाएर म सुतेको बेडदेखि देब्रेतिर हेरेँ। हल्का निलो लुगा लगाएका दुई मान्छे पल्टिरहेछन्। त्यो सेटिङ अनि दृश्य दुवै फेमिलियर थिएनन्। कहाँ हो कहाँ!

‘तिमी ट्रमा सेन्टरमा छौ’, छेउमा उभिएकी स्मीताले सुनाएको कुरा मेरा लागि सामान्य थिएन। ए…! म त अस्पतालमा पो…।

मृत्यु नजिकको अनुभव माथिका १७५ शब्दमा अटाए पनि मैले त्यो अवधिमा ४०८ घन्टा अर्थात् १७ दिन बिताएँ- कहिले मृत्यु भयको आँधीमा रुमलिँदै त कहिले अति लो फिल गर्दै।

***

शम्भु गुरुङ सवार बा३३प २३७ मोटरसाइकलले शरीर करिब ५-६ फिट हावामा उडाएर सडकमा बजार्दा देब्रे टाउकामा लागेको चोट, टाउको दाहिनेपट्टि र पेटमा २ पटक गरिएका सर्जरी सिर्जित पीडाबीच घर बसाईमा कहिले कहीँ मानव संरचना हेर्न खोज्छु। शरीर (हार्डवेयर)मा चेतना (सफ्टवेयर) जडित यो संरचना रहस्यमय लाग्छ। दक्षिण पूर्व एशिया, युरोप र अमेरिकाका मानिस विदा हुँदै गर्दाका अन्तिम अनुभव पढ्छु, सुन्छु।

कोही दिनभरि पत्रिका पढ्ने, कविता लेख्ने, प्रकाशन खातिर रचना फाइनल गर्नेजस्ता नियमित काम गरेर साँझ शान्तसँग मृत्युतिर लाग्छन्। छक्क लाग्छ।

मानव शरीररसँग जोडिएर रहने कति वटा सफ्टवेयर अर्थात् चित्त वा मन छन्? र तिनका कति शाखा छन्? अनि कुन चित्त वा उप चित्तसँग रहँदा मानव मृत्यु एप्पल संस्थापक स्टिभ जब्स झैँ सरल होला? ‘ओ वाउ, ओ वाउ, ओ वाउ!!!’ भन्दै जब्स सन् २०११ को दशैँ बेला विदा भएथे। यसपछि सुरू हुन्छ मेरो मौनता।

मृत्यु तिनले सहज ह्यान्डल गर्लान् जो विचार, बितेका मेमोरी र अगाडिको बाटो चुपचाप सुपर कन्सियस तहबाट अनुसन्धान गर्न सक्षम छन्। मृत्युतिरको यो एक पाइले यात्रापछि यति मात्र भन्न सक्छु संसारबाट विदाई जीवन कालमा गरेका पूरै काम र तिनका परिणामको अन्त्य होइन। बरु तिनै काम वा कर्मका ‘डट’हरुसँग ‘कनेक्ट’ भएर अघि बढ्ने प्रस्थान विन्दू हो।

धन्यवाद!

प्रेम, समर्पण, सेवा, औषधि, पीडा, मृत्यु त्रास, दोस्ती बितेका ३६५ दिनमा सबै एकैसाथ अगाडि थिए। मैले पालैपाले छामे। अनुभव गरेँ— कहिले आभारी हुँदै त कहिले रिएक्ट गर्दै। कहिले मौन रहँदै त कहिले श्वास छाम्दै। यो समयले रियलाइज गरायो— मसँग विशेष प्रेमिल, समर्पित परिवार, मैत्री प्रवाह गर्ने कल्याण मित्र र अवर्णनीय साथी सर्कल छ।

ठक्कर, सर्जरी वा फेनिटोयिन औषधिले मस्तिष्क बोधो भइरहँदा कहिले कहीँ छतबाट काठमाडौं नियाल्छु। २०१९ अक्टोबर १० राति मेरो जीवन यतै फर्काउन तत्काल आइसियु बेड व्यवस्थापन गर्दिने डा.निलम खड्का, राति अनिँदो बसेर सर्जरी गर्ने डा.राजन शर्माको युनिटप्रति जाग्छ धन्यवाद। सर्जरी खातिर रक्तदान गर्ने शैलजजी, गणेश, जयश र आशिष सबैप्रति जाग्छ धन्यवाद। अनि त्यो रगतलाई तत्कालै ह्वाइट ब्लड सेल्स बनाउन भूमिका निर्वाह गर्ने डा.विज्ञान रिसालप्रति बढ्छ आभारी। र, होस फर्काउन निर्धारित ड्युटीमा अधिक मानवीय उपाय लगाउने नर्स गायत्री आचार्यप्रति जाग्छ धन्यवाद। ज-जसका वाणि, व्यवहारले नेशनल ट्रमा सेन्टर आइसियु ढोका बाहिर एउटा अनिश्चत परिणाम कुरिरहेकी स्मीतालाई सदैव मनोबल बढाइदिए जाग्छ सबैप्रति कृतज्ञता।

जीवनको बैभन्दा अप्ठ्यारो यो अवधिमा मैले सबैबाट केही न केही सिक्ने अवसर पाएको छु। सद्भाव छ सबैप्रति, सम्मान छ सबैप्रति। परिवर्तनशील जीवनको चेत/अचेत यो सेसनमा जहाँ जसलाई सानो पनि हानी पुर्याएँ माफी चाहन्छु सबैसँग। सबैको मंगल होस्!

The post दशैँ पछिको यो जीवन appeared first on TGuff.

त्यो अप्रिल महिना सम्झन्छु। छक्क लाग्छ। सम्बन्धको अन्तिम विदाइका लागि उ मसँग थिई। ‘मेरा गल्ती कमजोरी भन। सुध्रिन्छु नि प्लिज मलाई नछाड।’ मेरो कुरा सुनेर ठिङ्ग उभिएको उसको त्यो इमेज फ्लासब्याकमा आइरहेछ। संसार नै खसेजस्तो भएको त्यो क्षण मैले आफ्ना सबै इगो पैतलामुनि कुल्चँदै बच्चाले झैँ अनुनय गरेको थिएँ- ‘म कोसँग सपिङ जानु नि ? प्लिज नछाड न।’ छातिमा टाउको राखेर रोएको सम्झनाले मलाई बेचैन बनाइरहेछ। बाटोसम्म बोलाएर लेज र रियल खुवाउँदै बच्चा फुलाए जसरी उ हरियो माइक्रो चढेर बाटो लागेकी थिइ। आँसुमा डुबेका ती दिन पाना पल्टाए झैँ एक एक गर्दै मेरो दिमागमा घुमिरहेछन्।

ओहो ! मान्छेको लाइफ कति डाइनामिक हुन्छ । दिल्ली (इन्डिया) को योङम्यान बुद्धिस्ट एशोसिएशन मेडिटेशन सेन्टरको गार्डेनमा टोलाइ रहँदा खै किन हो आज फेरि मैले ती दिन सम्झेँ। उसलाई सम्झेँ। एक्साभेटरले ढुंगो टिपेर पहाडको टुप्पोमा राखे झै मेरो जीवनलाई सर्लक्कै समातेर आजको स्थानमा ल्याइदिने उसको सम्यक प्रेम सम्झेँ। बिनाधरातल एम्बिसनको एकोहोरो रेसमा दौडिरहँदा मेरा स्ट्रगल र सपनासँग जोडिन आइपुगेकी थिई- उ। परिवार, किचेन, पढाइलेखाइ, लवाइखुवाइ, के मात्र छोएकी थिइन र उसले ! माया र केयरको त कुरै छाडौं वर्तमान र भविष्यका लागि मैले चाल्ने प्रत्येक पाइलामा उसँगै हुन्थी, उसको साथ हुन्थ्यो। उ मेरो जीवनका सबै पक्षको उर्जा स्रोत थिई। त्यो मायाको बेगलाई रोक्ने तागत कसैको हुँदैनथ्यो। प्रेमको त्यो प्रवाह पछ्याउन नसक्दा म इन्फेरियर फिल गर्थें, दुःखी हुन्थेँ र कुनै कुनै बेला आफू कमजोर प्रेमी नभएको ढोँग रच्थेँ।

अगस्ट २००६ मा बिरामी परेको सम्झन्छु। उ मिडियाको दौडधुप काममा थिई। कीर्तिपुरको घरबाट साढे पाँचबजे उठेर- साढे ६ मा मेरो रुममा आइपुग्दा औषधिले लठ्ठिएर म सुतिरहेको हुन्थेँ। दिनभरिको खानेकुरा र औषधि रेडी गरेर १० बजे उ अफिस पुग्थी। औषधि खुवाउन साँझ मेरो रुममा फर्किंदा दिनभरिको थकाइ र भोकले लखतरान उसको अनुहार यसै निन्याउरो भइसकेको हुन्थ्यो। तैपनि उसको बुझाइ हुन्थ्यो- ‘मैले हेर्नुपर्ने नै को छ ! यो मेरो जिम्मेवारी हो।’ सम्बन्धमा उसको लगाव देखेर मन गर्वले फुल्थ्यो, श्रद्धाले झुक्थ्यो तर मलाई उसले पाएको दुःख कहिलै मतलब भएन। सोच्थेँ यो त्याग र सम्बन्धप्रतिको लगाव सब समयका खेल हुन् अनि उ भाग्यले मेरो भागमा छुट्याइदिएको उज्यालो दीप हो। औषधिले भन्दा उसको स्पेसल केयरले म त्यतिबेला चाँडो निको भएँ।

उसको हिँडाइको चाल एउटा नियन्त्रित आँधीको जस्तो हुन्थ्यो जसले चाहेको पहाड सहजै उठाउन सक्थ्यो। अनि जीवनलाई इच्छाएको स्वरुपमा ढाल्न सक्थ्यो। ममाथि बाह्य विषयहरुको प्रभाव धेरै थियो, उ आफ्नै मौलिकतामा अडिग थिई। कसैमा नदेखिने त्यो शक्ति देखेर डराउँथेँ। रिसाउथेँ, झर्किन्थेँ, तर्क दिएर आफू ठूलो हुँ भन्ने स्थापित गर्न कोसिस गर्थें। अनि चित्तले शारीरिक आवश्यकता खोज्दा इमोशनल पनि बन्थेँ। भित्रैदेखि थाहा थियो म त्यस्तो विशेष केही थिइनँ। मरुभूमि जस्तो खोक्रो मेरो जीवनको उज्यालो पक्ष भनेको मात्र उ थिइ। अनि म सधैँ इगोले आफूलाई छोपेर उसको प्रेममय व्यवहारको प्रतिरक्षा गर्ने कोसिसमा हुन्थेँ। उचाहिँ कतिसम्म त्यागी थिइ भने बाबाले दिनैपिच्छे दिने ५० रुपैयाँ पकेटमनी मध्येको पैसा जोगाएर फाटेको मेरो बेडसिट फेरिदिन्थी। अनि आफू चाहिँ कलेजकै क्यान्टिनमा आलु-चना खान्थी साथीहरुसँग क्याफे नगइ नगइ। आज सोच्दैछु उसले नछोएको भए मेरो पढाइ कहाँ पुग्थ्यो ? अनि म कहाँ हुन्थेँ ?

लाइफको यो मोडमा यी सब कुरा सम्झनुको कुनै अर्थ छ वा छैन म ठम्याउन सक्दिन। मान्छे एउटा ठूलो दुर्घटनामा नपरी ब्युझँदैन सायद। उसले मसँग के चाहेकी थिइ मैले त्यतिबेला बुझ्नै सकिनँ। बुझ्थेँ होला त्यो कोसिस नै मैले गरिनँ। पाउँदा खुशी भएँ, गइ दुःखी भएँ। उ गएको यतिका वर्षपछि एउटा लामो यात्रामा निस्किएको म आज झन्डै झन्डै उसकै वे मा सोच्दैछु। बुझ्दैछु उसले प्राप्ति, आवश्यकता र सुखपूर्ण आशक्ति भन्दा माथि रहेर विद्यमान सम्बन्धका फोरम्याटभन्दा अलग प्रेम गरेकी थिई। प्राप्ति र स्वार्थलाई केन्द्रमा राखेर चल्ने सम्बन्धहरुका अघि उल्टोधारको प्रेम गरेकी थिई। अनि सम्यक पार्टनरसीपको पर्खाइमा दिन दिनै मर्न तयार भएकी थिई।

अनि म ? मलाई मेरो पर्शनल डेभलपमेन्टभन्दा बढी के नै मतलब थियो र ! तर उ गएपछि मैले सिकेको पाठहरु चानचुनै छैनन्। प्रेम-जीवन-मृत्यु-बजार सबै सबै एकैसाथ अगाडि थिए। मैले पालैपालो छामे। एक एक अनुभव गरेँ- कहिले उसलाई घृणा गर्दै त कहिले माया गर्दै। सम्बन्ध समयको उज्यालो दीप वा भाग्यको खेल हैन भन्ने रियलाइज गर्न मलाई यतिका वर्ष लाग्यो। संसारका धेरै भ्रमबाट मुक्त भइसकेपछि सिल, समाधि र प्रज्ञाको साहरामा चङ्गा बनेको एउटा खाली दिमागबाट उत्पन्न हुने शुद्ध प्रेमको प्रवाहका अघि महत्वकांक्षाको तनाव, भड्काउ र संघर्ष सामान्य गेम भन्दा बढी के नै हुने रहेछन् र ! लाइफको यो लेसन कसैले कसैलाई सिकाउन सक्ने विषय पनि हैन रहेछ। जब ब्युँझेको अनुभव गर्छु जीवनको पहिलो मार्गदर्शकको रुपमा उप्रति करुणा, सम्मान र मायाको आँधी छुट्न थाल्छ। भोग वा तृष्णाले सम्झेको हैन। उसकाप्रति द्वेष-रिभेञ्जको क्लेश मात्र पनि छैन। अब केही छ भने मैत्री, करुणा र प्रेम मात्रै। म ज्ञानी छैन, निःस्वार्थी पनि हैन। म उसले छोएको मान्छे हुँ, बस उसले बनाएको मान्छे।

The post तिमीले छोएको मान्छे appeared first on TGuff.